uşaqlıq...

girlhood etməyin seksist xəstələr!

afişadan da görə biləcəyiniz kimi  sizə 2014-ün ən yaxşılarından seçilmiş "Boyhood"(uşaqlıq) haqqında danışacam... nah danışaram! birincisi: hələ izləməmişəm və 1999-da çəkilmiş "Matrix"i daha bir saat əvvəl izləmiş olduğumdan anlaya biləcəyiniz üzrə, mən izləyənə bu uşaq deyil 19, 79 yaşında olar.

ikincisi isə: lan sizin nəyinizə bir uşağın 7 yaşından bəri 12 il ərzində çəkilən 3 saatlıq bir əntəl filmi? gedin prezarvativlərin icadından xəbərsiz insanların QİÇS kimi ağır bir xəstəlikdən çıxardıqları komediyanı izləyin, ya da "Recep İvedik5"i gözləyin.( bu yazı yazıldığı anda belə 5-incisi çıxa bilər. hər ehtimala qarşı 6-yı gözləyin siz)

Ehm, danışacağım öz uşaqlığımdır:

1. klassik televizorun içindəki balaca adamlar məndə yox idi. mən insanların yerin altından çıxdığına inanırdım. 1ci sinifdə azığ adamları haqqında oxumuşdum da. hətta mənim, atamın və anamın necə yerin altından çıxdıqlarını gördüyümə və xatırladığıma əmin idim.( indi düşünürəm də, görmək istəyə biləcəyim ən son mənzərə belə deyil lan) təbii, 2-ci sinifdə 9 sinif bialogiyasını oxudum və...

2. bir dəfə şor yediyimdə atam çox şor yesəm ağaracağımı söyləmişdi (uşaq vaxtı 18-ci əsrdə yaşasam doğulduğum andan kölə ola biləcək qədər qara idim də) və mən həmin il mütləq gündə 1 dəfə də olsa şor yemişdim...

3. kiçik bacıma çox bəla açmışam (şkafda gizlədib, şkafın qapısı arxasında dayanmaq və ya 6 aylıq ikən ağzına şor tıxmaq kimi... bu arada, mənim şor fetişim-filan var deyəsən. Tanrım, ruhum fakir!) lakin, xatırladığım biri alçanı bol-bol duza batırıb ona yedirməm... daha doğrusu, mənim etdiyim duzu alçaya batırmaq sayıla bilərdi...

4. yenə eyni kiçik bacı və mən 9 yaşımda, o, isə 6. 3 ay boyunca onu qapının arxasında gizlənərək qorxutmuşdum və həmdə hər gün... bilmirəm, eyni zarafatı hər gün etmək daha çox gerizekalılıqdı, yoxsa hər gün eyni şəkildə qorxudulmaq...

5. 2ci sinifdə Cəlil Məmmədquluzadənin əsərlər toplusunu oxuyurdum və annecik o gün heç sevmədiyim qındı (mannanın Azərbaycan versiyası canlarım) bişirmişdi... qındının ən yaxşı super kleydən belə daha yaxşı yapışdırıcı ola biləcəyinizdən xəbəriniz var idi? mənim var və o zavallı kitabın da...

6. hər bir uşağın dırnaq yemə keçmişi vardır... mən isə dırnaq deyil, dəri yeyərdim... Dırnaq demişkən, dırnaq yegəsindən (pilka rus köpəyi olmuş canlarım) istifadə etməyi 13 yaşımda atam mənə öyrətmişdi.

7. ilk eşqim heç olmadı, lakin, 13 yaşımın yazında bizə gələn qohum uşaqlarının hər biri öz sevdiyi oğlandan danışdıqda "qonşudan qalma geri" ilə mən də birini sevdiyimi demişdim və qızlar israr etmişdi. ağzımdan kimin adı çıxdı sizcə? qohumumun... ən pisi isə, o qohumumun bacısı 3 gün sonra evə zəng edib mənə qardaşınında məni sevdiyini söyləmişdi... "yerin yarılması diləyi"nin əsla gərçəkləşmədiyini öyrəndiyim gün idi...

8. şprisin içindəki o dörd ağ paneli olan şeyi çıxarıb, ondan mini kotan tiği bir şey düzəltmək istəmiş və kəskin(!) zəkam ilə bunun  üçün ügücdən istifadə etməyi seçmişdim... ilk sınağımdaca baş barmağımı az qala sümüyümə çatacaq qədər kəsmiş və səsimi belə çıxara bilmədən qanın dayanmadan axmasını izləmişdim. qəhraman kiçik bacım gəlmiş və edə bildiyi tək yaxşı iş olan "qışqırıq" ilə anama xəbər vermişdi( bütün o şor, şkaf və düz üçün sorry. qalan nə etmişəmsə, əcəb etmişəm!). 2 saat sonra barmağımda böyük bir sarğı ilə əmimqızıyla gizlənpaç oynayırdım...

9. nənənin gizli ( hər zaman eyni yerdə və eyni qabın içində) turşu anbarından əmi qızı ilə turşu oğurlamaq. ən əsası, bunu birimizin nənənin başını qatarkən, digərinin oğurlaması şəklində etmək. lan 7-8 yaşında dünyanın ən klassik soyğun taktikasını etmişik be!

10. olub ola biləcək bütün iyrəncliklər! soxulcanlarla oynamaq, parçanı isladıb divara dırmağan qarışqaların üstlərinə qoyaraq onları yaxalamaq və ölməsi üçün suya salmaq. (suyun içində 2 həftə yaşaya bilərmişlər anasını satayım. qarışqa qarışqa deyil, terminator!), ən iyrənc qoxulu bitkilərin arasında gizlənmək və yenə ən iyrənc qoxulu bitkilərin içini oymaq sürəti ilə "əməliyyat" etmək...

uşaq vaxtı gördüyüm ən möhtəşəm şey isə "qarışqa toyu" idi. siz heç qarışqa toyu görmüsüz? yüzminlərlə, milyonlarla qarışqadan ibarət bir dəniz və o dənizin ortasında daşıdıqları dəyərli 2-3 sürfə... insana özünü çox kiçik və yalnız hiss etdirən bir andır.

nə isə, əminəm sizin uşaqlığınız daha bərbad keçmişdir.

hər kəs mənim kimi möhtəşəm olamaz canımmm...

elə belə olsa, əlinizə bir qələm alın və yazmağa başlayın. çünki o xatirələri itirəcəksiniz. eyni ilə uşaqlığınızı itirdiyiniz kimi...

əmin ol, o, uşaq qalmaq istərdi...

be happy  ジャミラ

"Normal" olmaq...

and opening...

Pozitiv başlayaq, pozitiv bitirək. Dünyadakı heç bir insanın etmədiyi bir şeyi etmək istəyirəm- özümdən danışmaq. Yeah, heç kəs özündən danışmaz.
  ehm, ehm. uşaqlıqdan anormal olduğumu düşünən və normal olmağa çalışan bir tipəm. yəni anam niyə yeməyi yemədiyimi söylədikdə "mədəmdəkilər həzm olunduğundan bağırsaqlarıma keçir və məni narahat edir. bunun bitməsini gözləyirəm" demişdim və bunu dedikdə 8 yaşımdaydım. yəni sadəcə "biraz mədəm ağrıyır." demək o qədər çətin idi?! ən azından o zaman anamın qəribə baxışlarına məzur qalmazdım. təəssüfki o baxışları o çox insanda görmüşəm. ən son gördüyüm 3 ay bundan qabaqdı.

Yalanı...sevmirem?!

deyərmişəm...

Yalanı sevirəm. yaxşı yalan deməyin zəka işi olduğunu düşünürəm. yalan deyirəm və əminəm mənə yalan deyən çox insan olmuşdur. Bəs bu insanların yalan düşmənliyi nədir? Həqiqətən varmı, yoxsa insanların yalançı olmadıqlarını düşündürmək üçü verdikləri bir özünü qoruma reaksiyasımı "mən yalanı sevmirəm"? ikincisi daha məntiqli gəlir, öncə yalanın verdiyi faydalara baxaq:

1. özünüzü olmadığınız biri kimin qələmə verərək, daha çox diqqət mərkəzində olma və ya simpatiya toplama şansınız olar.
2. günahkar olduğunu hər hansı bir vəziyyətdən qurtulma şansı əldə edərsiniz.
3. sevdiklərinizi qoruyarsınız.
4. sevmədiklrinizi incidərsiniz.
5. yalan söyləmək beyninizi işləməyə məcbur edən bir davranış olduğundan, daha aktiv bir beynə sahib olarsınız.
6. istədiyiniz və sizə uyğun bəhanəni əlavə edin.
7. yalanınız ortaya çıxdığı zaman necə döyüldüyünüzü unutmayacaksınız və möhtəşəm bir xatirə... oke, buranı unuda bilərik. for now...

indi isə yalanın verdiyi zərərlər:

1. yalanızın ortaya çıxdıqda inanılırlığınızı itirərsiniz.
2. yalanınız ortaya çıxdıqda doğru dedikləriniz belə yalan qəbul edilər.
3. yalanınız ortaya çıxdıqda, bu qanun pozuntusu isə Azərbaycanın ədalət və hüquq sistemi ilə yaxından tanış olarsınız. bəxtiniz varsa, o qədər də yaxından olmamasına ümid edin.
4. yalanınız ortaya çıxdıqda sevdiklərinizi incidərsiniz.
5. yalanınız ortaya çıxdıqda secmədikləriniz sevindirərsiniz.
6. istədiyiniz və başınıza gələni əlavə edin.

yalanınız ortaya çıxdıqda kəndlilər sizi yaba və məşəllərlə qovalar... oke, seriously? sənin etdiyin başqa bir şey o zaman...

nə etdin sən?

yuxarıdaki maddələrin başlanğıc ifadəsinə nəzər salsaq, bütün bunlar "yalanınız ortaya çıxdıqda" olacaqlar. yəni bunları edən yalan deməniz deyil, yaxşı yalan deməməyinizdir. oke, bu Disney cizgi filmlərinin öyrətdiyindən biraz fərqli... gərək yuxarı +18 ibarəsi qoyardım. Həm beləliklə daha çox oxuyucu cəlb etmiş olardım. belə alman tərzi-filan zənn edib gələn tonlarla beyni testestoron vannası qəbul edən idiotla... ahanda, getdi beyijn yenə.

  mövzumuza dönəcək olsaq, hər kəs yalanı sevər və söyləyər. sadəcə bəzilərinin zəkası düzgün yalan deyə bilməyəcək qədər qıtdıt. yalan demək çətin işdir. bu səbəbdən yalan dediyimizdə beynimiz eziyyət çəkər və bədənimiz müxtəlif reaksiyalar verər. yuxarı baxmaq, gpzləri qırpmaq, əli ilə üzü gizləmə ehtiyacı hiss etmək, tərləmək, susamaq, qızarmaq, yalanı uydura bilmək üçün 2-3 saniyəlik pauza vermək- bir sözlə"mən bu an yalan deyirəm və bir zəhmət alnımın ortasından vurun məni" deyə baöıran yüzlərlə hərəkət. bu məntuzlə doğruyu spyləmək daha asan, lakin daha əyləncəli deyil.

  yalanlar cəmiyyətin təməl daşlarıdır. sevgilimizə görünüşü haqqında yalan deyirik, annamızın bu dəfə ləzzətli olmayan yeməyini öyürük, liderlik xususiyyetlerindən məhrum rəfiqəmizin sədr olma arzusunu dəstəkləyirik, ya da reaktiv və kütləvi imha silahlarının öldürdüklərindən əlavə qalıqlarının radiaktiv şualar yayaraq 4-5 nəsil mutasiyaya uğramış və nadir xərçənglərlə dünyaya gələcək uşaqların "var olmadığı"nı deyirik... oo, bunu edən Amerikaydı.

  tonkaku (yap: hər nəisə), yalanın olduqca faydalı və əyləncəli bir şey olduğunu qəbul etdiyimizə görə, bu mövzunu həqiqətən əyləncəli olaraq bizlərə təqdim edən bir-iki, daha dəqiq 2 erialı sizlərə təqdim edirəm: yalan dünya və beşinci boyut:

öncə mənasız ssenari və iyrənc səs tonumla həyatdan soyudacam.

nəinki yalan dediyində, son peçenyeni yəməyə çalışdıqda ağlına gələcəyik

yok, yok. zarafat hamsı. bunları izləmək istəyirsinizsə, izləyin əlbət. amam sonra "hər kəsi özüm kimi bildiyimdən həmişə aldanıram, böhüüüü" deyə zəhləmizi tökməyin. gerizekalısınız kardeşim, anlayın artıq.

tövsiyə edəcəklərim insan davranışları və mimikləri hakkında möhtəşəm məlumatlar ehtiva edən "lie to me" ( koreya olan deyil salak) 

daha asanı var: "hirslisən?"deyə soruşun. bıçaq çıxardısa, hirslidi. və... qaç!

digəri də Yaponiya istehsalı olduqca əyləncəli və bəynizimiz işləmə forması haqqında daha asan anlaya biləcəyimiz praktik məlumatlar verən "mr. Brain". 

basdığı düymə bombanın işə salması bu arada.

və sonda, unutmayın: yalan söyləmək zəka tələb edən məsuliyyətli bir işdir. bacarmırsızsa, bulaşmayın. dürüstlük çətin deyil, əksinə beynimiz üçün ən asan olan dürüst olmaqdır. insanlar o qədər yalana aludə olmuşlar ki, öz yalançılıqlarını ört-bas etmək üçün dürüstlüyü çətin, nadir və möhtəşəm bir şeymiş kimi qələmə verməyə çalışırlar. yalandır...

  Yalan deməyin özü zəka tələb edən, çətin və qarmaşıq işdir. hər kəs bacarmaq və edə bilənə hörmət etmək gərəkdir. düzü, edə bilən birinin yalan dediyini anlaya bilməyəcəyimizə görə, əsla lazımınca qiymətləndirə bilməyəcəyik. nice, ha? 

Gregory House əmimizin dediyi kimi

müəllif: ジャミーラ 

Axmaq-Ağıllı

Axmaq  insanlar- həmişə bizdən, səndən, məndən fərqli insanlardır hə? O zaman axmaqlar kimidir? Ən əsası-ağıllılar kimdir?

 əgər bir materyalistsənsə, bütün ilahiyatçılar, din adamları sənin üçün axmaqdır. əgər ilahıyatçısansa, materyalistlər.
Əgər savadlısansa bütün savadsızlar sənin üçün axmaqdır. Əgər savadsızsansa, bütün savadlılar.
Əgər yoxsulsansa, bütün varlılar sənin üçün axmaqdır. əgər varlısansa, bütün yoxsullar.
  Diqqət etdinmi? “axmaqlar” sadəcə səndən fərqli olanlardır. Bir şəhərli niyə kəndlini “çuşka” adlandırar? Ya da bir kəndi niyə bütün şəhərliləri burnu havada sanar? Bir hicablı bütün qısa və açıq geyinənlərə nifrət edər, qısa geyinənlər də hicablıya. Aha, indi sənin beynində “əlbətdəki hicablı haqlıdır, o Allahın əmrini yerinə yetirir” cavabı yarandı. Sənin ölkənin 99.9% bu cavabı verəcəklərdən təşkil olunub. O zaman yenidən düşün, sənin fərqin nədir? O 99.9%-in içində yoxsullar, varlılar, şəhərlilər, kəndlilər, dindarlar, dinsizlər, hətda fahişələr də var və sən saydıqlarımın çoxuna nifrət edirsən. Bəs onları təkrarlanmandakı səbəb nədir? “Din” dediyini eşidər kimiyəm. Hansı din ki, müqəddəs kitabını belə sadəcə bəzi sözləri əzbərləyəcək qədər oxumusan və heç mənasını belə bilmirsən, hansi din ki, insanları qəyd-şərtsiz sevməyi, hörmət etməyi deyir, hansi din ki, imanın yalnız qəlblərdə olduğunu və Allahdan başqa heç kəsin ondan şübhə etməyə haqqı olmadığını deyir,  təbriklər, sən az öncə inandığın, inanmadığın və ya özünü inanırmış kimi göstərdiyinin dinin bütün təməl qanunlarını çiynəyərək, tək bir qanunu dəstəklədin. Bunu dəfələrlə qürurla etdiyinə əminəm. Bir tələbə düşün, sınaqda yalnızca bir suala cavab verə bilir və o suala cavab verə bilməyən bütün digər tələbələrə üstdən aşağı baxır. Halbuki bəlkə də, o tələbələr sadəcə həmin sualdan başqa bütün suallara cavab vermişdir. Sənin etdiyində budur.
Sadəcə tək bir sualı bilmək və bununla öyünmək axmaqlıq kimi gəldi hə? bu hələ fərqinə vardığın ilk “axmaqlığındır”.
Heç varlıların daş ürəkliyindən şikayətlənən varlı görmədim. Heç dindarlara nifrət edən dindar görmədim. Heç şəhərlilərin burnu havada olduğunu düşünən şəhərli görmədim. Sən gördünmü? Yox. Çünki insan bir şeyin mənfi olduğunu düşünürsə, sadəcə ona əksdir. Niyə ateistlər dindarların axmaq olduğunu düşünür? Çünki öz inandıqlarını təsdiq etmənin tək yolu bu. Dünyada milyonlarla dindar var. Əgər tanrı varsa, ateistlik yanlışdır. əgər yoxsa və bu qədər insan ona inanırsa sadəcə axmaqdırlar. Eyni şəkildə dindarları da incələmək olar. Sənin inkar etdiyin, pis bildiyin, günah saydığın hər şey sadəcə sənə əksdir. Bu onların doğru və ya yanlış olduğunu deməz. Bu an sənin üçün gecə ola bilər, amma Yaponyada gündüzdür. Indi Yaponyada yaşayan birinə zəng edib, “gecədir!” deyə qışqırmaq nədir? Axmaqlıq. Bəs sənin inandıqlarına inanmayan, qəbul etməyən, doğru saymayan birinə qışqırmağın, onun heç nə anlamayan axmaq olduğunu söyləməyin mənası nədir? Bu egon üçün ağır olmalı... çünki həyatın boyu cəmiyyətin, dinlərin, dahilərin və ya sadəcə sənin dediklərini qəbul etməyənlərə “axmaq” dedin.  Amma reallıq budur ki, əsl axmaq adəcə sənsən. Çünki başqalarını tutuquşu kimi təkrarlamaq səni sadəcə tutuquşu edər.  Nyutonun 3 qanunu bilə bilərsən, amma bu səni Afrikanın cəngəlliklərində yaşayıb, bir otun yeyilə bilər olduğunu ÖZÜ kəşf edən yerlidən daha cahil olduğunu dəyişdirməz. Çünki sən heç nəyi özün öyrənmədin, sadəcə kopyaladın. Niyə dindar oldun? Çünki valideynlərin, ətrafın dindar idi. Niyə ateist oldun? Çünki dahilər ateist idi. Geyimini moda, yeməyini dietoloqlar, biliyini müəllimlər, düşüncəni cəmiyyət seçir. Hardan baxarsan bax, sənin fikirlərin hər zaman ümumi oldu. Heç bir şeyinlə eyni fabrikdən çıxmış mallar kimi kimsədən fərqlənmədin həmişə “doğru” olmaq üçün başqalarını fikirlərini işlətdin. işlədiklərin doğru ola bilər, amma sən yox. Çünki sən kəşf etmədin. bu bir qoyun sürüsünün “qoyunluqdan” çıxmaq üçün məələmək əvəzinə, mööləməsinə bənzəyir. Bu onları inək edərmi?
Gülməli örnək oldu. Mən dahilərdən örnəklər də gətirə bilərdim, amma o örnəkləri mən kəşf etməmişdim.

Fərqli olmaq adına başqalarını izləmə, özün ol sadəcə. Hər kəsin sənə “doğru” deyə qəbul etdirmək istədiklərinə sual ver: niyə?  Səbəb? Kim? Nə? Harda?... verə biləcəyin yüzlərlə sual var. Sadəcə kəşf et, kopyalama. Sən anan deyilsən, qonşunun övladı deyilsən, müəllimən deyilsən, Eyşteyn deyilsən- sən sadəcə sənsən. Sənin fikirlərin, sənin doğruların, sənin həyatın-sən. ətrafındakı adamlar fikirlərini mi təsdiqləməyə başladı? Cəld özünü sorğula. Çünki onlar sən deyillər. Ya sən onlar kimi düşünməyə başladın, ya da onlar sənin kimi. Ikisi də axmaqlığa işarət- sənin axmaqlığına.

Komunistlər kapitalizminin pis olduğunu bağırar-kapitalistlər komunizmin.
Dinsizlər dinin pis olduğunu bağırar-dindarlar dinsizliyin.
Axmaqlar ağıllıların pis olduğunu bağırar-ağıllılar susar... çünki ağıllı insan özünün hər şeyin doğrusunu biləcək qədər ağıllı olmadığını bilər. Yalnızca axmaqlar ciyərlərini doldururub, var gücləri ilə “doğrularını” bağırarlar. Çünki ürəklərinin dərinliklərində doğrularından şübhə duyarlar və o şübhəni əzməyin tək yolu özü kimi axmaqları ətrafına toplamaqdır. Tərəfini seç- sadəcə başqalarının dediklərini təkrarlayn, bağıran, ittiham edən bir axmaq olmaq istəyirsən?

əgər cavabın “yox”dursa bağışla. Sən indicə mənim doğrularıma inanıb, indiyə kimi bütün inandıqlarından əl çəkdin. Bu isə axmaqlardan biri olduğun mənasına gəlir. Amma hər kəs dəyişə bilər. Insanlar ağıllı doğulur, cəmiyyət onları axmaqlaşdırır. Bir gün başqalarının “doğru”larından sıyrılıb, öz doğrularını tapman diləyi ilə....