Manqa (manga)

                                Manqa(manga)

Manqanı bir növ yapon komiksi saymaq olar, lakin amerikan komikslərindən bir çox fərqi vardır. əsas fərqlər:

1.      .   Manqalar xüsusi buraxılışlar, “colorfull” adlı geniş yayılmamış növü və  əslində Koreya manqası olan “manhwa”lar sayılmazsa mütləq şəkildə ağ-qara çəkilmişlərdir.

          2.    Səhifələrinin sayı daha çoxdur. Komikslər  1 dəfəyə 30-50 səhifə olarkən, manqaların  “hissə” adlanan 30-45 səhifəlik buraxılışları xüsusi jurnallarda çap edilir və 3-6 aldı hissə sonra, “cild” adı altında çap edilir.

3        3.  Növ müxtəlifliyi. Komikslərdən fərqli olaraq, manqalar sadəcə elmi-fantastik, süper güclər və mənfi və ya müsbət qəhraman ehtiva etmir.

 Hazır manqalardaki geniş növ müxtəlifliyindən bəhs etmişkən, qısa bir açıqlama: manqalar sadəcə içindəkilərə görə yox, oxuyucu kütləsinə görə də növlərə ayrılır. Məsələn : shoujo (yap: gənc qız) manqalar əsasən 18 yaşdan aşağı yeniyetmə qızları hədəfləyir və çoxluqla eşq macərəlarından, məktəb həyatından bəhs edir. Içində qəhramanlıq və fantastika ünsürləri daşıyan shoujo manqalar da vardır və buna ən böyük örnək çoxumuzun biləcəyi “bishoujo senshi sailor moon” (ay savaşçısı) manqasıdır.

məndən təsirlənib yaradılanlara sözüm var: buralar mənim tretoriyamdı!

Shounen (yap; gənc oğlan) : Əsasən yeniyetmə oğlanları hədəfləyir. Içində qəhramanlıq, bir az fantastika və çox zamanda hər hansı bir idman növü ünsürləri ehtiva edir. Məs: Ao no exorcist, Captain Tsubasa

Josei (yap: qadın).  18 yaşından böyük qadınların marağını çəkəcək daha ciddi manqalardır. Kişi versiyası isə “seinen” adlanır.

Manqa növlərinin çoxu tərkibi haqqında ümumi məlumat edən bir kəlimədən ibarətdir və hər dilə tərcümə edilir. Edilməyənlər isə bunlardır:

Mecha- gələcək zaman, robotlar döyüş və silahlar.

Doujinshi: manqakaların (manqa yazarları) öz hesablarına çıxardıqları manqalar.

Ecchi: yüngül dərəcədə təhrik edici ünsürlər işlədilən manqalar.

Harem: əsərin qəhramanın əkscinsinin çox olduğu manqalar.

Shoujo-ai: yüngül dərəcədə qadın homoseksuallığı ehtiva edən manqalar.Shounen-ai : yüngül dərəcədə kişi homoseksuallıq ehtiva edən manqalar. (yap: ai- sevgi)

Yuri: qadın homoseksuallığı. Yaoi: kişi homoseksuallığı. Yaoi haqqındakı bir maraqlı nüans isə, gözlənilənin əksinə daha çox qadın oxuyucuya sahib olması və Yaponiyada və digər ölkələrdə bir çox qadın fan klublarının olmasıdır.   

gəl, sadəcə obraz olmaları bəs deyilmiş kimi, bir də öz həmcinlərindən xoşlanan

super yaraşıqlı, ağıllı və seksi oğlanları izləyək. ruhi xəstə mazoxistlərik çünki...

Manqalarının spesifik xüsusiyyətlərindən hesab edilən uzun ayaqlar və iri gözləri isə, heç də yapon xalqının komplekslərindən qaynaqlanmır. Çin mədəniyyəti ilə sıx bağlı olan Yaponiyada manqaların tarixi 1700-ci illərə qədər gedir. O zamanlar, sadəcə dini(budizm) hekayələrin rəsm edildiyi üçün kağızlar olan manqaların müasir dövrümüzdəki manqalara çevrilməsi birinci dünya müharibəsin sonlandıqdan sonra başlamışdır. O zamanlar, Amerika komikslərin Yaponiyada çap edilməsi və Disney cizgi filmlərinin dolaylı təsiri ilə yapon manqa qəhramanları uzun ayaqlı və iri gözlü təsvir edilməyə başlamışdır. Müasir manqalarda isə, bunlar əsas şərt deyil artıq. 

Manqalar eyni zamanda güclü ticari vasitədir. Həm öz ölkəsində, həm də təlif haqqı nədəni ilə bir çox ölkədə satılaraq, milyonlarla dollar həcmində gəlir gətirir. Eyni zamanda, manqalar əsasında çəkilmiş animelər, “live action” adlanan filmlər və  məşhur manqa qəhramanlarının şəkilləri olan əşyalar sayəsində bu gəlir böyüyür.  Bütün bunlardan əlavə, manqalar yapon xalqına və digər ölkələrdəki oxuyucularına da mənfi-müsbət mənada təsir edir ki, bunun haqqında növbəti yazılarımın birində danışacam.

kissu kissu  ジャミーラ

uşaqlıq...

girlhood etməyin seksist xəstələr!

afişadan da görə biləcəyiniz kimi  sizə 2014-ün ən yaxşılarından seçilmiş "Boyhood"(uşaqlıq) haqqında danışacam... nah danışaram! birincisi: hələ izləməmişəm və 1999-da çəkilmiş "Matrix"i daha bir saat əvvəl izləmiş olduğumdan anlaya biləcəyiniz üzrə, mən izləyənə bu uşaq deyil 19, 79 yaşında olar.

ikincisi isə: lan sizin nəyinizə bir uşağın 7 yaşından bəri 12 il ərzində çəkilən 3 saatlıq bir əntəl filmi? gedin prezarvativlərin icadından xəbərsiz insanların QİÇS kimi ağır bir xəstəlikdən çıxardıqları komediyanı izləyin, ya da "Recep İvedik5"i gözləyin.( bu yazı yazıldığı anda belə 5-incisi çıxa bilər. hər ehtimala qarşı 6-yı gözləyin siz)

Ehm, danışacağım öz uşaqlığımdır:

1. klassik televizorun içindəki balaca adamlar məndə yox idi. mən insanların yerin altından çıxdığına inanırdım. 1ci sinifdə azığ adamları haqqında oxumuşdum da. hətta mənim, atamın və anamın necə yerin altından çıxdıqlarını gördüyümə və xatırladığıma əmin idim.( indi düşünürəm də, görmək istəyə biləcəyim ən son mənzərə belə deyil lan) təbii, 2-ci sinifdə 9 sinif bialogiyasını oxudum və...

2. bir dəfə şor yediyimdə atam çox şor yesəm ağaracağımı söyləmişdi (uşaq vaxtı 18-ci əsrdə yaşasam doğulduğum andan kölə ola biləcək qədər qara idim də) və mən həmin il mütləq gündə 1 dəfə də olsa şor yemişdim...

3. kiçik bacıma çox bəla açmışam (şkafda gizlədib, şkafın qapısı arxasında dayanmaq və ya 6 aylıq ikən ağzına şor tıxmaq kimi... bu arada, mənim şor fetişim-filan var deyəsən. Tanrım, ruhum fakir!) lakin, xatırladığım biri alçanı bol-bol duza batırıb ona yedirməm... daha doğrusu, mənim etdiyim duzu alçaya batırmaq sayıla bilərdi...

4. yenə eyni kiçik bacı və mən 9 yaşımda, o, isə 6. 3 ay boyunca onu qapının arxasında gizlənərək qorxutmuşdum və həmdə hər gün... bilmirəm, eyni zarafatı hər gün etmək daha çox gerizekalılıqdı, yoxsa hər gün eyni şəkildə qorxudulmaq...

5. 2ci sinifdə Cəlil Məmmədquluzadənin əsərlər toplusunu oxuyurdum və annecik o gün heç sevmədiyim qındı (mannanın Azərbaycan versiyası canlarım) bişirmişdi... qındının ən yaxşı super kleydən belə daha yaxşı yapışdırıcı ola biləcəyinizdən xəbəriniz var idi? mənim var və o zavallı kitabın da...

6. hər bir uşağın dırnaq yemə keçmişi vardır... mən isə dırnaq deyil, dəri yeyərdim... Dırnaq demişkən, dırnaq yegəsindən (pilka rus köpəyi olmuş canlarım) istifadə etməyi 13 yaşımda atam mənə öyrətmişdi.

7. ilk eşqim heç olmadı, lakin, 13 yaşımın yazında bizə gələn qohum uşaqlarının hər biri öz sevdiyi oğlandan danışdıqda "qonşudan qalma geri" ilə mən də birini sevdiyimi demişdim və qızlar israr etmişdi. ağzımdan kimin adı çıxdı sizcə? qohumumun... ən pisi isə, o qohumumun bacısı 3 gün sonra evə zəng edib mənə qardaşınında məni sevdiyini söyləmişdi... "yerin yarılması diləyi"nin əsla gərçəkləşmədiyini öyrəndiyim gün idi...

8. şprisin içindəki o dörd ağ paneli olan şeyi çıxarıb, ondan mini kotan tiği bir şey düzəltmək istəmiş və kəskin(!) zəkam ilə bunun  üçün ügücdən istifadə etməyi seçmişdim... ilk sınağımdaca baş barmağımı az qala sümüyümə çatacaq qədər kəsmiş və səsimi belə çıxara bilmədən qanın dayanmadan axmasını izləmişdim. qəhraman kiçik bacım gəlmiş və edə bildiyi tək yaxşı iş olan "qışqırıq" ilə anama xəbər vermişdi( bütün o şor, şkaf və düz üçün sorry. qalan nə etmişəmsə, əcəb etmişəm!). 2 saat sonra barmağımda böyük bir sarğı ilə əmimqızıyla gizlənpaç oynayırdım...

9. nənənin gizli ( hər zaman eyni yerdə və eyni qabın içində) turşu anbarından əmi qızı ilə turşu oğurlamaq. ən əsası, bunu birimizin nənənin başını qatarkən, digərinin oğurlaması şəklində etmək. lan 7-8 yaşında dünyanın ən klassik soyğun taktikasını etmişik be!

10. olub ola biləcək bütün iyrəncliklər! soxulcanlarla oynamaq, parçanı isladıb divara dırmağan qarışqaların üstlərinə qoyaraq onları yaxalamaq və ölməsi üçün suya salmaq. (suyun içində 2 həftə yaşaya bilərmişlər anasını satayım. qarışqa qarışqa deyil, terminator!), ən iyrənc qoxulu bitkilərin arasında gizlənmək və yenə ən iyrənc qoxulu bitkilərin içini oymaq sürəti ilə "əməliyyat" etmək...

uşaq vaxtı gördüyüm ən möhtəşəm şey isə "qarışqa toyu" idi. siz heç qarışqa toyu görmüsüz? yüzminlərlə, milyonlarla qarışqadan ibarət bir dəniz və o dənizin ortasında daşıdıqları dəyərli 2-3 sürfə... insana özünü çox kiçik və yalnız hiss etdirən bir andır.

nə isə, əminəm sizin uşaqlığınız daha bərbad keçmişdir.

hər kəs mənim kimi möhtəşəm olamaz canımmm...

elə belə olsa, əlinizə bir qələm alın və yazmağa başlayın. çünki o xatirələri itirəcəksiniz. eyni ilə uşaqlığınızı itirdiyiniz kimi...

əmin ol, o, uşaq qalmaq istərdi...

be happy  ジャミラ

Copy-Paste

təqlid, kopyalama, eyniləşmə və istədiyiniz hər sifət...

 Fərqli olmaq çətin, məsuliyyətli, sıxıcı və tənha olmağa səbəbiyyət verməkdir. İlk öncə, Disneyin bizə öyrətdiklərini gözdən keçirək: hər insan fərqlidir, özünəməxsusdur və möhtəşəmdir... Təbiət ana əsla bir üzgəci qüsurlu olan balığı sağ qoymaz.

facebook fonemenlerinin anası Disney...

bəzi insanlar anadangəlmə fərqlidir. məsələn mamaça oturma orqanlarına vurduqda ağlamaq əvəzinə gülərlər, ya da bir başa çılpaq çıxmaq əvəzinə Ray-ban eynək və Louis Vuitton marka çanta ile gələr... oke, heç kim o qədər orginal ola bilməz. fərqlilik insanların düşüncə tərzlərində ortaya çıxar və zamanla zövqlərinə, geyimlərinə, hərəkətlərinə, danışıqlarına əks olunar.bu səbəbdəndir ki, fərqli düşünmək əvəzəinə, bir-başa fərqli davranan insanlar balqabaqdır, kududur. yənii, işi boşdur əfəndilər. nəcəki bir kududan qaş-göz çəkib əylənmək, başını kəsib kasa etmək xaricində bir zibil olmaz, o insanların da ölüyə-diriyə xeyiri dəyməz.(vaa, "nənə" mode on!) İşin ən qorxunc yani, bu fərqli davranmağa çalışan insanların kopyaçı olması. təqlidçi yəni. necə? ən məşhur klassik kitabları oxuyub, ən bilinməyən "sənət filmləri"ni izləyərək, ən "hippi" tərzi geyimlər geyinməkdir. və o danışıqları... bir cümlə içərisində həm ərəb mənşəli unudulmuş bir söz, həm beynəlmiləl ədəbi terim, həm neolagizm, həm arxaizm, həm 5 lüğəvi mənası olmayan söz, həm 3 bağlayıcı, həm bir xarici dildəki bir sözu Azərbaycan şəkilçiləri ilə və ən əası 0(sıfır) ümumiişlək söz işlətmişsə...

run, run for your life!!!

bəli, təbrik edirik. bir təqlidçi ilə qarşı-qarşıyasınız. sadəcə "sən həyatımda gördüyüm ən fərqli, ən manyak insansan" deyin və cümlənizin həzzi ilə 3-4 saniyəlik meyxoşluq halından istifadə edib, qaçın!!!

bu təqlidçilərin ən qorxunc olanı bəlkə də spesifik-xüsusi birini təqlid edəndir... Düşmən başına a dostlar! bir rəfiqəmin deyimi ilə "mənim 60 manata aldığım ətirin 12 manatlıq geydirmələrini alıb, bunu vurmaları və ucuz iy..." (yeap, kokoş və populyarist rəfiqələrim də var mənim ) Tebii ki, mənə görə 60 manatı bir ətirə vermək əsil gerizekalılıq, amma cümlənin əsas nöqtəsi bu: əslini bilən, təqliddən əziyyət çəkər. yəni, təqlid edilənin əslini, orginalını bildiyinizdə bu təqlidçilərdən əsl əziyyət çəkən yalnızca siz olarsınız və başqa insanların niyə fərqinə varmadığını anlaya bilməzsiniz.

sizə hər yer "hakuna matata" anasını satayım!

qorxuncdan daha çox, iyrənc olan isə təqlid edilən olmanız. şəxsən özüm  mükəmməl təqlidçiyəm. Tv-de gördüyüm her şeyi teqlid ede bilme potensialina sahibem. Amma menim izlediklerimi etrafimda menden başqa kimse izlemediyinden, bu o qeder de hiss olunmaz. Tebii, bir de Davamlılıq meselesi var. Yeni bir söz, mimika, hereket öyrendiyimde bunu menimle bilinene qeder tekrarlayiram. Amma kopyaçilar ele deyildirler. Sanki arxalarinca hidroaktiv teyyare qovalayirmiş kimi, teqlid etdikleri şeyleri davamlı etmez ve yeni bir şey çıxan kimi deyişdirerler. Puhaha, gelin de profesionaldan ders alın

You not me darling...

Teqlidçiler... Onlar haqqın da çox yaza bilerem, lakin dahi bir filosofun dediyi kimi "seni çöpe atacağim poşete yazık". 

 Lakin bütün bu yazıdan çıxaracağıniz ders nedir? Özünemexsus, tekraredilmez ve ferqli olmaqmı. Yox! Yazının başında deyildiyi kimi, bura Disney filmleri deyil, real heyatdır! Teqlid edin! Sizden ağıllıları, zövqlüleri, istedadlılari ve hetta içi boşları bele! Çunki yeni bir şey etmek, demek, geyinmek tehlükelidir! Varsın, o teqlid edilen xeyallarındansizi Everest dağı ile qeyri-tebii yolla qovuşdursun, kim bilecek! Ha, bir de teqlid edilenlerin ağrısı var idi, deyilmi. İlk instagrama yemek şekli qoyan ve ya ilk defe facebookdan köhne sevgilisine söz soxanlarınnneler düşündüyünü xeyal bele ede bilmirem (cidden, neler düşünürdü o manyaklar?)

  Teqlidçilerden bu qeder danışdım, danladım, söydüm...yeni, üreyimde elbette. Lakin son bir sözüm var: en möhteşem şeyi bele etseniz, sadece teqlid olduğundannsizde xoş durmayacaq. Amma tamami ile özünemexsus olan insanlar en adi bir şeyi bele ferqli ve möhteşem şekilde ede bilir. Onlari ferqli eden de budur...

Ustaddan öyrenin...

Kiss kiss ve nah!

Moe Moe... Love is for stupids...?

moe moe dedik, bu səfeh gifsiz olmazdı. 

indi, əgər o "love" yazısını gördükdən sonra, üzünüz belə oldusa - mənim blogumu həman tərk edin! bura beynini eşq zırvaları ilə yemiş axmaqlar üçün deyil!

hmm... uyğunsuz adamlar- yeni sevgisini tapmışlar getdiyinə görə, biz sevgilisizler, yəni olduqca !cool! olanlar "niyə mənim sevdiyim yoxdur?!" ağlaşmasına başlaya bilərik...

ya da, sevginin insanı səfehləşdirdiyinə dair dəlillərimi oxuya və bununla da azı 6 ay özümüzü təsəlli edə, bir 10 il daha isə başqalarının gözünü boyaya bilərik.


1. yerli-yersiz qızarma.

 

bəli, eynən belə gerizekalı görünürük qızardığımızda...

yerli qızarmalar nəysə də, həmin insanla aramızda Yaponya ilə Amerikanın arasındaki məsafə olduqda belə qızarırıq və bu normal deyil. Cool heç deyil. yəni sırf yaxınlıqdadı deyə qızarsaq, nəysə. amma, iş bununla bitmir... danışdı-qızar, susdu-qızar, hərəkət etdi-qızar, güldü-qızar. çeçelə batmağının ikinci buğumunu 5mm havaya qaldırdı-qızar( artıq o hərəkəti beynimizdə nəylə əlaqələndirdiksə...) lan bi dur. heliumla yanan Günəşsən sən evladım? qızara-qızara hara gedirsən? tək rəng olma modası "Şirinlər"lə bitdi ki, onlarda mavi idi!


2. ona daha yaxşı görünmək istəyi.

hələ ən yaxşı halda belə davranırıq.

yes. etiraf edək, bilmirəm neçə illik həyatımızda əsla və əsla xüsusi olaraq bəzəndikdə daha yaxşı olmadq. xüsusəndə xoşumuza gələn birinin diqqətini çəkməyə çalışdıqda... üzr istəyirəm, amma bir yerlərimizə qaş-göz çəksək, daha çox şansımız olacağı hala düşdük. o saçların halı nədi elə! Çernobl faciəsindən çıxmışlara bənzədik! paltar...o geyimlə deyil "biezmle değilsieen!", bu dünyadan belə deyilsən! yavrum, bir insan çıxmadan öncə güzgüyə baxar. o adamla qarşılaşdığın an "ay nə gözəl-yaraşıqlı. mən isə p*x günündəyəm!"- deyə öznə psixolojik işgəncə etmənin faydası nədir?!



3. Qısqanclıq...

ha ha ha! qısqanıram? ha ha ha!

aha. qısqanmaq... əslində olduqca insanı bir hissdir və normaldı... lakin bir insanı evə kilidləyib, bütün texnologiya vasitələrindən və bəşəriyyətin qalanından tamami ilə uzaq qalmasını istəmək nə? oldu, bari bir bankaya qoyub, 2 qaşıq sirkı, bir dəfnə yarpağı ataraq konservləşdir də, uzun illər xarab olmadan qalsın. artıq istədiyin vaxt və dünyadakı bütün əks və həmcinsləri nüvə fəlakətindən gəbərəndən, ya da qlobal istiləşmədən qovrulandan sonra istifadə edərsən. yapma...

4. xəyal qurma.

onu bir panda olaraq belə xəyal etdin... və o ovkalip sevmir belə!

bəli, bu xəyallar... ya, ən son izlədiyin filmdəki baş rolun siz ikiniz olmasını anladım da, "Testere 4"ü izlədiyinin fərqindəsən insafsız?!

5. gülümsəmə...

əlbətdəki belə görünmürsən.

yes, bu "5 saniyə əvvəl üz iflici keçirdim" ifadəsi...

bilmirəm, hansı axmaq gülümsəməyin sənə yaraşdığını söyləmiş və sən hansı ağılla ona inanmısan. gördün-gülümsə, danışdı-gülümsə, yedi-gülümsə, yemədi-gülümsə. anam, o insan övladı sənin stamatoloqun deyil, dişlərinin sayını əzbərləməsin! və, hər şey cəhənnəm, nənəsinin dünən xəstəxanaya düşdüyünü danışdıqda o dişlərinin üzərini ört bir zəhmət və onu oturma orqanınla deyil, qulağınla dinlə!

6. hər anında yanında olma istəyi...

bəli, təbbidir. amma tualet kağızından istifadə etməyi bildiyini düşünürəm. səncə?

məşhur bir filosofun dediyi kimi: siz siam ekizi deyilsiniz!hər şey cəhənnəm, oksigen azlığından gəbərəcək-biraz nəfəs almağa yer ver! sırf birisini sevirik deyə, hər şeyi eyni anda və eyni yerdə etmək normal olsaydı, ikicinsiyyətli yaradılardıq həyatım.

7. hisslərini gizlədə bilməmə.

qoy,dünyanın ən axmaq insanı kimi görünümdə, diksindirim özümdən.

heç elə baxma. niyə "sevənlər həmişə tərk edilir" deyillər, bilirsən? çünki sevənlər axmaq kimi davranırlar. lütfən, "səni öl desən öləcək qədər sevirəm. hav-hav!" deyən birini tərk etdiyi üçün kimi qınaya bilərsən? bu arada, həmin insanlara köpəklərdən bir mesaj: biz belə o qədər ağını çıxarmırıq lan!

8.sonsuz inam.

 

100% qahumlarıdı. ah! dodağından öpdü! yox aa. o yanaq idi. ağzının ortasındakı yanaq...

inam yaxşıdır əlbət, lakin bir yerdə dayanmaq lazım. o telefondakı bütün "arif1"."arif2","arif3"...n... "arif26"-nın həqiqətən də Arif olduğunu düşünmürsən, hə? lan bu Arifə ulu babasından bir telekomunikasıya, GSM şirkəti miras olaraq qalıb?

9. Toxunuş...

 

hmm. saçqıranları var. quruyub da. görəsən saçlarını nə vaxt yuyub?

onu toxunmağın inanılmaz həzzi... bəli, qardaşları və bütöv bir Azərbaycan cəmiyyəti sənin arxandadı. Yəni, ən yaxşı ehtimalla bıçaqlamaq üçün. indi o əlindəki əli ehtiyatla yerə qoy və mümkünsə buxarlan... ancaq elə qurtulma şansın var çünki.

10. Xoşbəxtlik...

 

anam... uyğun gif belə tapa bilmədim... 

ki, bu heç ehtiyacımız olmayan bir şey. Təkliyin o melonxolik, intihara meyilli halı nəyinizə bəs etmir?!

Bu səbəbələr bəs edər hər halda. 

qeyd: bunlar yalnız "sevmək" haqqında. sevgililik isə: saatlarla danışmaq, whatsapp, facebook, "instagrama şekil qoyma demişdim!", ayrılıq, ağlaşma, barışma... saatlarla danışma, whatsapp, 

""last seen"i niyə başlamısan?!", ayrılıq...blah..blah...